Mâm ngũ quả là một trong những thứ rất quan trọng trong ngày lễ Tết cổ truyền ở Việt Nam. Đó không chỉ là một món bài trí cho bàn thở tổ tiên thêm đẹp đẽ mà còn thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn, gửi gắm ước nguyện may mắn, hạnh phúc và có thể rước tài lộc vào nhà trong những ngày đầu năm.

Mâm ngũ quả ngày Tết có nguồn gốc từ tiếng Hán. Ngũ dùng ở đây là chữ Ngũ (五), là số 5, là biểu tượng chung của sự sống, đồng thời chỉ sự tập trung đầy đủ các loại trái cây trong đất trời dùng thờ cúng. Trong sách Chiêm thư, người làm nông xưa thường nhìn Ngũ Quả để dự đoán được/mất của các mùa vụ lương thực trong năm. Lâu dần, sự xác tín biến thành tập tục, “ngũ quả” có thể tượng trưng cho sự cầu thị được mùa của người nông dân.

Theo quan niệm của phương Đông mâm ngũ quả cần có 5 loại quả với 5 màu theo thuyết ngũ hành (Kim màu trắng/ Mộc màu xanh/ Thủy màu đen/ Hỏa màu đỏ/ Thổ màu vàng) tượng trưng cho mong ước được ngũ phúc là Sung túc – Sang trọng – Trường thọ – Sức khỏe – Bình an.

Mâm ngũ quả ngày Tết thường gồm 5 loại khác nhau, mỗi loại tượng trưng cho một ước nguyện của gia chủ thông qua tên gọi và màu sắc khác nhau như chuối xanh, bưởi vàng, hồng đỏ, lê trắng, quýt da cam. Ngoài ra, “ngũ” còn thể hiện ước muốn của người Việt đạt được ngũ phúc lâm môn: Phú (giàu có), quý (sang trọng), thọ (sống lâu), khang (khỏe mạnh), ninh (bình yên).

Mâm ngũ quả ngày Tết
Bàn thờ tổ tiên ngày tết không thể thiếu mâm ngũ quả. Mâm ngũ quả có ý nghĩa rất sâu sắc là dâng tấm lòng thành kính của con cháu lên tổ tiên và mong ước cho một năm mới nhiều tốt lành.

Mâm ngũ quả ở từng miền có sự khác biệt

Ở Việt Nam có 3 vùng miền Bắc – Trung – Nam, mỗi nơi sẽ có những phong tục trình bày mâm ngũ quả khác nhau. Ngoài những ý nghĩa mang lại may mắn và thể hiện lòng biết ơn đối với tổ tiên, mâm ngũ quả ở mỗi miền còn mang những ý nghĩa không giống nhau:

1/ Mâm ngũ quả ngày Tết ở miền Bắc

Đối với những người miền Bắc, mâm ngũ quả tượng trưng cho các yếu tố trong phong thủy Thổ – Kim – Mộc – Thủy – Hỏa nên cần phải phối theo 5 màu khác nhau: Thổ – màu vàng, Hỏa – màu đỏ, Thủy – sẽ là màu đen, Mộc – màu xanh, Kim – màu trắng. Do đó, thông thường mâm ngũ quả ngày Tết ở miền Bắc có 5 loại quả là chuối xanh, quýt, hồng, bưởi đào.

2/ Mâm ngũ quả ngày Tết miền Nam

Người miền Nam mong muốn năm mới sẽ sung túc và đầy đủ nên mâm ngũ quả thường có mãng cầu, quả sung, dừa, quả đu đủ, quả xoài. Và theo quan niệm của người miền Nam thì trong mâm ngũ quả không bày những quả này bởi phát âm của loại quả đó mang ý nghĩa không tốt như quả chuối, lê, cam, quýt.

3/ Mâm ngũ quả ngày Tết miền Trung

Còn ở miền Trung, mâm ngũ quả không theo một quy luật nào cả mà chủ yếu có gì cúng lấy tùy vào sản vật sẵn có của địa phương. Thông thường mâm ngủ quả miền Trung có mãng cầu, quýt, quả sung, dưa hấu, chuối…

Mâm ngũ quả ngày Tết
Mỗi loại quả trên mâm ngũ quả đều có ý nghĩa riêng theo mong muốn, ước nguyện của gia chủ.

Ý nghĩa của các loại hoa quả trên mâm ngũ quà ngày Tết

Mâm ngũ quả là mâm quả thường gồm có 5 loại trái cây khác nhau và mỗi loại trái cây sẽ mang ý nghĩa riêng, tượng trưng cho mong ước của chủ nhà. Ngoài ra, mâm ngũ quả còn thể hiện cho 5 yếu tố trong phong thủy Kim – Mộc – Thủy – Thổ – Hỏa và thể hiện mong muốn là sang năm mới: Phúc, quý, thọ, khang, ninh.

Mâm ngũ quả ngày Tết

Mâm ngũ quả còn là biểu tượng cho sự thành quả một năm lao động, mong mỏi cuộc sống trong năm mới sẽ hạnh phúc, thịnh vượng, vui vẻ hơn.

– Quả sung: Biểu tượng cho sự sung mãn về tiền bạc cũng như sức khỏe.

– Đu đủ: Có ý nghĩa là thịnh vượng, no đủ.

– Quả xoài: Đọc na ná như xài, ý nghĩa là mong việc tiêu xài sẽ không bị thiếu thốn.

– Bưởi, dưa hấu: Thể hiện mong muốn năm mới sẽ gặp may mắn, nhiều niềm vui.

– Thanh Long: Quả mang màu sắc đỏ, đẹp và có ý nghĩa đâu năm được rồng ghé thăm giống như cái tên, tượng trưng cho sự may mắn và tài lộc.

– Nho: Quả này tượng trưng cho sự của cải phong phú, sự thành công, biến những rủi ro thành may mắn.

– Cam, chanh, quýt: Theo quan niệm thì những quả này mang đến may mắn.

– Phật thủ: Có ý nghĩa, Phật sẽ che chở và bảo vệ.

– Chuối xanh: Mang ý nghĩa che chở, mang tới sự an lành, đùm bọc và giúp đỡ nhau.

– Dừa: Quả dừa trong mâm ngũ quả, người dân mong muốn cầu mong sự đủ đầy, viên mãn ở trong cuộc sống.

– Quả lựu: Tượng trưng cho sự đông đúc, con đàn cháu đống.

– Quả lê (boom): Mọi việc sẽ được suôn sẻ.

– Đào: Mong sự thăng tiến.

– Quả táo: Mang ý nghĩa phú quý.

Một số lưu ý khi bày mâm ngũ quả ngày Tết

Do tâm lý, ai cũng mong muốn bày một mâm ngũ quả đẹp đẽ ngay từ đầu. Tuy nhiên, nếu bạn chọn những loại quả chín đẹp ngay từ đầu thì để thời gian trong mấy ngày tết, hoa quả sẽ nhanh bị héo, úa và hỏng sớm. Vì vậy, khi bày ngũ quả, bạn nên lựa chọn những loại quả già nhưng chưa chín quá để bày lên mâm ngũ quả là vừa.

Việc rửa hoa quả quá sạch sẽ làm quả bị mất đi một phần bảo vệ tự nhiên bên ngoài khiến quả nhanh bị héo hoặc hỏng trong thời gian để cúng. Do vậy, chúng ta chỉ cần dùng khăn giấy ẩm lau qua là được rồi.

Cách bài trí, sắp xếp màu sắc từng loại quả xen kẽ với nhau để đẹp mắt, hợp phong thủy ngày Tết. Tuy không câu nệ nhiều hay ít, nhưng mọi người đều sắm đủ lễ, đủ loại, hoa quả phải thuận theo ý nghĩa để bày cúng.

Rainbow Umbrella chúc bạn sẽ bày được một mâm ngũ quả như ý để đón năm mới nhiều tài lộc, bình an.

Leave a Reply

Your email address will not be published.